Gemini Notebook (Dulu NotebookLM): Panduan Bahasa Melayu Penuh

Pernah tak korang kena baca dokumen PDF setebal 60 muka surat, buku teks kolej, atau pekeliling pejabat yang panjang — tetapi bila korang tanya chatbot AI biasa, ia mula mencampuradukkan fakta luar yang tiada dalam dokumen korang? Gemini Notebook (yang sebelum ini dikenali ramai sebagai NotebookLM) menyelesaikan masalah itu. Ia ialah alat buku nota dan pembantu kajian AI daripada Google yang menjawab soalan menggunakan HANYA sumber dokumen yang korang muat naik sendiri, lengkap dengan nombor petikan rujukan (citations) terus ke perenggan asal.

Disebabkan ia terikat pada dokumen yang korang berikan sahaja, Gemini Notebook mempunyai kurang risiko mereka-reka jawapan (halusinasi) berbanding chatbot AI biasa.

Kenapa namanya bertukar daripada NotebookLM kepada Gemini Notebook?

Pada 16 Julai 2026, Google secara rasmi menukar nama NotebookLM kepada Gemini Notebook — ia adalah produk yang sama sepenuhnya, semua buku nota sedia ada korang kekal selamat, dan sebarang pautan lama notebooklm akan membawa korang terus ke halaman baharu secara automatik.

Cara mula secara percuma & had pelan (Disemak Nov 2026)

Korang tidak perlu membayar satu sen pun untuk mula menggunakan Gemini Notebook. Apa yang diperlukan hanyalah satu akaun Google (Gmail) biasa pada pelan Standard (RM0).

Jadual had penggunaan mengikut pelan (Usage Limits — tertakluk pada perubahan)

Berdasarkan halaman sokongan rasmi Google dan semakan harga langganan Malaysia pada November 2026, berikut ialah had bilangan buku nota (notebooks) dan sumber (sources) bagi setiap pelan:

"Buku nota / sumber" = had bilangan buku nota, dan had sumber dalam setiap buku nota. Pelan Pro jimat sehingga 16% jika bayar tahunan.

• Saiz maksimum setiap sumber: Setiap satu sumber yang korang masukkan boleh mengandungi sehingga 500,000 patah perkataan, atau saiz fail sehingga 200 MB bagi fail yang dimuat naik.
• Had sembang & ringkasan harian: Google tidak menetapkan satu nombor tetap pada halaman rasminya untuk bilangan soalan sembang atau penjanaan Audio/Video Overviews sehari — ia mempunyai had harian dan mingguan yang berubah dari semasa ke semasa mengikut kapasiti pelan korang.
• Tawaran pelajar Malaysia: Pelajar kolej berumur 18 tahun ke atas yang layak di Malaysia boleh menebus 1 tahun Google AI Plus secara percuma sebelum 31 Disember 2026 (memerlukan kad bayaran semasa pendaftaran dan akan dicaj RM23.99/bulan secara automatik selepas tempoh tamat melainkan dibatalkan).

Langkah pertama: Tetapkan bahasa jawapan kepada Bahasa Melayu

Ramai pengguna di Malaysia tidak perasan bahawa Gemini Notebook mempunyai tetapan bahasa rasmi untuk Bahasa Melayu:

1. Buka Gemini Notebook di pelayar korang dan log masuk menggunakan akaun Gmail.
   • Korang patut nampak: Halaman Gemini Notebook dengan ikon gear Settings di penjuru kanan atas. Kali pertama dibuka, ia mungkin terus membuka satu buku nota kosong bernama Untitled notebook. Itu normal.
2. Klik ikon gear Settings di penjuru kanan atas → klik Output language → pilih "Melayu" daripada senarai 80 bahasa yang disediakan (pilihan "Melayu" disenaraikan berasingan daripada "Indonesia", manakala tetapan asal ialah "Default").
   • Korang patut nampak: Tetapan bahasa output bertukar kepada Melayu, supaya semua jawapan dan ringkasan buku nota korang selepas ini ditulis dalam Bahasa Melayu secara automatik.

Jenis sumber yang boleh dimasukkan (dan hadnya)

Setiap buku nota (notebook) berfungsi seperti satu meja kerja yang terasing. Apabila korang mencipta satu buku nota baharu, korang boleh memuat naik pelbagai jenis sumber rujukan ke dalamnya.

Senarai sumber yang disokong secara rasmi

• Fail dokumen & teks: PDF, Word (docx), PowerPoint (pptx), fail teks (txt), Markdown (md), CSV, dan e-buku (ePub).
• Fail Google Workspace: Google Docs, Google Slides (sehingga 100 slaid), dan Google Sheets (dihadkan kepada 100k token).
• Gambar: JPG, PNG, WebP, HEIC, dan format imej lain.
• Audio: Fail rakaman MP3, WAV, dan format audio lain.
• Pautan internet: Alamat laman web (Web URLs) dan pautan YouTube bagi video AWAM (public).
• Sumber lain: Teks yang ditampal terus (pasted text), nota dalaman, sembang Gemini (Gemini chats), serta Play Books / buku teks (teks sahaja).

Sekatan dan had sumber yang wajib korang tahu

Sebelum korang hairan kenapa sesetengah pautan gagal dimuat naik, semak lima peraturan teknikal ini:

1. Laman web hanya mengimport teks: Apabila korang memasukkan URL laman web, Gemini Notebook hanya menarik kandungan teks sahaja (gambar rajah atau carta dalam laman web tersebut tidak diimport).
2. Halaman berbayar (paywalled pages) tidak disokong: Laman berita atau artikel yang dikunci di belakang langganan berbayar (paywall) tidak boleh dibaca.
3. Syarat ketat video YouTube: Video YouTube mestilah ditetapkan sebagai awam (public) dan wajib mempunyai sari kata (captions). Video tanpa pertuturan suara (without speech) akan gagal, dan video yang baru dimuat naik kurang daripada 72 jam mungkin belum dapat diimport.
4. Fail audio mesti mempunyai pertuturan: Rakaman muzik atau bunyi latar tanpa pertuturan (audio without speech) tidak disokong.
5. Fail Google Drive: Akaun Google korang mesti mempunyai kebenaran melihat (view access) fail tersebut, manakala nota kaki (footnotes) dan komen (comments) di dalam Google Docs tidak turut diimport.

3 aliran kerja sebenar di Malaysia (Dengan prompt siap salin)

Mari cuba tiga situasi harian di Malaysia supaya korang nampak bagaimana rujukan berpetikan (citations) dalam Gemini Notebook menjimatkan masa berjam-jam.

1. Pelajar kolej atau sekolah: Ringkaskan bab buku teks & bina kuiz latihan

Daripada membaca berulang kali tanpa tahu bahagian mana yang selalu keluar peperiksaan, jadikan bab buku teks korang sebagai kertas ujian interaktif.

1. Cipta satu buku nota baharu, kemudian muat naik fail PDF bab buku teks atau slaid kuliah (pptx / Google Slides) korang sebagai sumber.
   • Korang patut nampak: Nama fail PDF atau slaid korang muncul di panel Sources di sebelah kiri berserta tanda semak bahawa sumber telah selesai dibaca.
2. Salin dan tampal prompt di bawah ke dalam kotak sembang di bahagian bawah skrin:

Berdasarkan bab buku teks yang saya muat naik ini sahaja, bantu saya ulang kaji mengikut 3 bahagian ini dalam Bahasa Melayu:

1. Ringkasan 5 konsep paling utama dalam bahasa mudah berserta contoh yang disebut di dalam teks.
2. Senarai istilah penting dan maksudnya mengikut takrifan buku ini (jangan guna takrifan luar).
3. Bina 5 soalan kuiz aneka pilihan (A, B, C, D) untuk menguji kefahaman saya. Letakkan jawapan betul dan penjelasan berserta nombor petikan rujukan di bahagian paling bawah.

• Korang patut nampak: Satu nota ulang kaji lengkap berserta 5 soalan kuiz, di mana setiap fakta dan jawapan mempunyai butang nombor petikan rujukan kecil (seperti [1], [2]). Apabila korang klik nombor tersebut, panel kiri akan terus melompat ke perenggan sebenar di dalam buku teks korang!

2. Pekerja pejabat: Keluarkan senarai tindakan (action items) daripada pekeliling atau SOP panjang

Apabila jabatan mengeluarkan pekeliling pentadbiran atau dokumen prosedur operasi standard (SOP) setebal puluhan muka surat, korang perlu tahu dengan tepat apa yang perlu dibuat tanpa terlepas tarikh penting.

1. Muat naik fail PDF pekeliling atau SOP (pastikan ia dokumen yang dibenarkan untuk dimuat naik) ke dalam buku nota baharu.
   • Korang patut nampak: Ringkasan automatik dokumen tersebut muncul di ruang utama sebaik sahaja fail selesai diproses.
2. Tampal prompt di bawah:

Baca dokumen pekeliling/SOP ini dengan teliti. Jangan tambah sebarang andaian di luar teks dokumen.

Susun jawapan dalam bentuk jadual Bahasa Melayu yang mengandungi:
1. Senarai semua tindakan wajib (action items) yang perlu dilaksanakan.
2. Siapa pihak atau jawatan yang bertanggungjawab bagi setiap tindakan.
3. Tarikh kuat kuasa atau tarikh akhir yang dinyatakan.
4. Syarat atau dokumen sokongan yang diperlukan.

Wajib sertakan petikan rujukan (citation) bagi setiap baris supaya saya boleh menyemak muka surat dan klausa asal.

• Korang patut nampak: Jadual tindakan yang kemas lengkap dengan nombor petikan rujukan pada setiap klausa. Klik setiap nombor petikan untuk mengesahkan muka surat asal sebelum korang membentangkannya dalam mesyuarat.

3. Peniaga kecil: Bandingkan dua sebut harga (quotation) pembekal dalam PDF

Apabila korang menerima dua atau tiga sebut harga (quotation) daripada pembekal peralatan kedai atau kontraktor ubah suai, agak sukar untuk mengesan kos tersembunyi jika saiz dan susunan jadual setiap pembekal berbeza.

1. Cipta satu buku nota baharu dan muat naik kedua-dua fail PDF sebut harga (contohnya Sebut-Harga-Pembekal-A.pdf dan Sebut-Harga-Pembekal-B.pdf) ke dalam buku nota yang sama. Pastikan kedua-dua sumber ditandakan (checked) pada panel kiri.
   • Korang patut nampak: Kedua-dua fail PDF tersenarai aktif di dalam panel Sources.
2. Tampal prompt perbandingan ini:

Bandingkan kedua-dua dokumen sebut harga pembekal di dalam buku nota ini.

Berikan saya:
1. Jadual perbandingan sebelah-menyebelah merangkumi: Jumlah Harga Keseluruhan, Pecahan Item Utama, Tempoh Siap/Penghantaran, Tempoh Waranti, dan Terma Bayaran (deposit/ansuran).
2. Senaraikan item atau caj tambahan yang ada dalam satu sebut harga tetapi TIADA dinyatakan dalam sebut harga yang satu lagi.
3. 3 soalan penting yang saya patut tanya kepada kedua-dua pembekal sebelum membuat bayaran deposit.

Sertakan petikan rujukan kepada dokumen asal bagi setiap angka yang disenaraikan.

• Korang patut nampak: Satu jadual perbandingan lengkap yang mendedahkan dengan jelas perbezaan item, waranti, dan perkara yang tertinggal antara kedua-dua pembekal berserta pautan petikan terus ke baris harga asal.

Apa itu Audio Overview (dan cara menjananya)

Selain menjawab soalan bertulis, Gemini Notebook juga terkenal dengan ciri Audio Overview (serta Video Overviews). Ciri Audio Overview menukarkan dokumen rujukan korang menjadi satu perbualan audio antara dua hos AI — seolah-olah korang sedang mendengar episod podcast yang membincangkan isi penting nota atau laporan korang.

Cara mencubanya:

1. Buka mana-mana buku nota korang yang sudah mempunyai sekurang-kurangnya satu sumber dokumen.
   • Korang patut nampak: Panel atau bahagian Audio Overview pada ruang kerja buku nota tersebut.
2. Pergi ke tab Studio dan klik Audio Overview. Dalam tetingkap Customize Audio Overview, pilih format (contohnya Brief untuk ringkasan pendek, atau Deep Dive untuk perbualan panjang), tetapkan Choose language kepada Melayu, dan klik Generate now.
   • Korang patut nampak: Mesej Generating Audio Overview selama beberapa minit (dalam ujian saya, versi Brief siap dalam kira-kira 3 minit). Sebaik sahaja siap, pemain audio akan muncul lengkap dengan butang Play supaya korang boleh mendengar ringkasan dokumen tersebut sambil memandu atau berehat.

Peraturan privasi: Apa yang JANGAN dimuat naik

Walaupun Gemini Notebook sangat memudahkan kerja menyemak dokumen, ingat bahawa fail yang korang muat naik disimpan di dalam akaun awan Google.

Teruskan belajar

Sekarang korang dah tahu cara menjadikan Gemini Notebook sebagai pembantu kajian dan penyemak dokumen yang sentiasa menyertakan bukti rujukan. Untuk panduan alat AI yang lain, teroka koleksi artikel penuh di halaman Belajar AI atau ikuti 4 resipi asas percuma dalam siri Mula Sini untuk membina tabiat kerja AI yang selamat dari hari pertama.